Afval

Wat zijn de risico’s?

Tijdens het bouwen, renoveren en onderhouden van woningen kunnen verschillende soorten afval ontstaan die veiligheids- en gezondheidsgevaren met zich meebrengen. Denk bijvoorbeeld aan:

  • Bouw- en sloopafval: puin, bakstenen, beton, dakpannen, asfalt, tegels, gips
  • Houtafval: onbehandeld hout, geverfd of behandeld hout
  • Metaalafval: ijzer, staal, koper, aluminium
  • Kunststoffen: PVC-buizen, plastic isolatiematerialen, folies
  • Isolatiematerialen: glaswol, steenwol, oude schuimisolatie
  • Elektronisch afval: kabels, verlichtingsarmaturen, elektrische apparatuur
  • Verf, lijmen, oplosmiddelen en teermastiek
  • Asbesthoudend materiaal.

Het uit woningen verwijderen en afvoeren van asbesthoudend materiaal mag alleen gebeuren door een hiervoor gecertificeerd bedrijf. Dit onderwerp blijft hier daarom verder buiten beschouwing. Zie voor meer informatie over asbestcertificering ascert.nl.

Alle andere afvalstromen kunnen leiden tot:

  • Luchtwegklachten en oogirritatie door damp- en stofvorming.
  • Letsel aan de handen en andere lichaamsdelen door scherpe delen en randen.


Welke preventieve maatregelen zijn vereist?

Het is belangrijk maatregelen te nemen om gezondheidsklachten en letsel door onzorgvuldige omgang met afval zo veel mogelijk te voorkomen. Dit moet volgens de wet gebeuren in de hieronder aangegeven volgorde. Voor werkgevers zijn dit actiepunten waar zij zelf mee aan de slag moeten. Voor opdrachtgevers zijn het checkpunten waarop zij horen te controleren: hebben alle betrokken werkgevers en zelfstandigen ze goed geregeld?

Voorkomen of beperken bij de bron
Beperk de hoeveelheid afval tot een minimum door:

  • Onnodig materiaalverlies te voorkomen
  • Materiaal op maat te laten leveren
  • Breuk, verkeerde opslag en aantasting van materiaal te voorkomen
  • Verpakkingen en restanten retour te zenden aan de leverancier
  • Te voorkomen dat derden gemakkelijk hun eigen afval bij dat van de bouw kunnen plaatsen, bijvoorbeeld door uitsluitend afsluitbare containers te gebruiken
  • Hergebruik, demontabel bouwen en het beperken/voorkomen van (toekomstig) che­misch afval als aandachts­punten te hanteren in alle fasen van het bouwen en beheren van gebouwen.

Maatregelen voor collectieve bescherming

  • Stel voor bouwlocaties een afvalplan op en reserveer daarin voldoende ruimte voor afvalcontainers.
  • Voorkom afvalvermenging door in het afvalplan rekening te houden met de eigenschappen van de diverse soorten afval. Voorzie afvalcontainers van borden met de betreffende afvalstroom, zodat duidelijk is welk afval in welke container thuishoort.
  • Maak afspraken met de afvalverwerker over het regelmatig legen van de containers, om overbelading, rommel en struikelgevaar te voorkomen.
  • Neem voor het afvoeren van teermastiek en chemisch afval contact op met een (gespecialiseerde) afvalverwijderaar. Daarvoor gelden aanvullende eisen.
  • Zorg voor duidelijke instructies over de omgang met afval, neem hierin ook instructies in geval van calamiteiten op.

Maatregelen voor individuele bescherming

  • Voer zo min mogelijk afval zelf af. Indien dit onvermijdelijk is, vervoer het materiaal in afgesloten zakken.

Persoonlijke beschermingsmiddelen

  • Verstrek waar nodig persoonlijke beschermingsmiddelen, afgestemd op de werkzaamheden en de eigenschappen van het afval (bijvoorbeeld snijvaste handschoenen, veiligheidsbril, ademhalingsbescherming).


Wat moet er nog meer gebeuren?

Voorlichting en toezicht
Werknemers kunnen de preventieve maatregelen alleen correct toepassen en respecteren als ze weten wat de risico’s van afval zijn en welke maatregelen ertegen zijn genomen. Hiervoor is voorlichting nodig. Ook is het zaak de kennis regelmatig op te frissen.

Om zeker te stellen dat iedereen zich aan alle maatregelen houdt, moet er ook toezicht zijn. Dit betekent dat leidinggevenden erop letten of iedereen de afspraken naleeft. En dat zij mensen die dit niet doen direct corrigeren.


Wat zijn verder nog zaken om rekening mee te houden?

In het kader van milieu- en arboregelgeving moeten afvalstromen bekend zijn. Er is specifieke regelgeving rond het verwijderen van asbest en chemisch afval (verf, lijmen en oplosmiddelen).

Controlepunten afval: is de aanpak afdoende?

Wil of moet je zekerstellen dat een aanpak voor risico’s rond afval effectief is en aan de wettelijke voorschriften voldoet? Check deze dan op de volgende punten:

  • Wordt de hoeveelheid afval zoveel mogelijk beperkt en vervolgens gescheiden?
  • Worden de risico’s van gevaarlijk afval zoveel mogelijk beperkt?
  • Hebben alle betrokkenen voorlichting en instructie gekregen?
  • Is er toezicht op de zorgvuldige omvang met afval?

Deze controlepunten zijn ook opgenomen in de Centrale Checklist Werkplekinspectie voor bouw, onderhoud en beheer. Hiermee controleer je systematisch of aan álle risico’s passende maatregelen zijn gekoppeld.

Download Centrale Checklist Werkplekinspectie

Disclaimer

De webpagina's in de Arbo Portal bevatten algemene informatie over de Arbowetgeving en zijn bedoeld ter ondersteuning van bewustwording en kennisdeling. Ze bieden geen juridisch advies. De inhoud is zorgvuldig samengesteld, maar we kunnen niet garanderen dat deze volledig, up-to-date of toepasbaar is op elke specifieke situatie. Gebruik ervan is op eigen risico. Voor professioneel advies of bij twijfel over de toepassing van wet- en regelgeving, raden we aan contact op te nemen met een juridisch specialist. Wij aanvaarden geen aansprakelijkheid voor schade die voortvloeit uit het gebruik van deze informatie.