Wie moeten als derden worden beschouwd?
Derden zijn volgens de wet alle personen die geen werknemer zijn van de werkgever die werkzaamheden laat uitvoeren. Bij bouw, onderhoud en beheer in opdracht van woningcorporaties zijn dit om te beginnen de volgende personen:
- Alle personen die niet bij de uitvoering van de werkzaamheden betrokken zijn. Denk bijvoorbeeld aan (toekomstige) bewoners, omwonenden en voorbijgangers. Of aan kinderen die in de bouwplaats een spannend speelterrein zien.
- Zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) die op de bouwplaats actief zijn. Zzp’ers zijn immers zelfstandig en dus geen werknemers die bij deze werkgever(s) in dienst zijn.
- Uitzendkrachten die op de bouwplaats actief zijn. Zij zijn in dienst bij de uitzendwerkgever die hen uitleent, niet bij de inlener.
Daarnaast moeten de bij een project betrokken werkgevers het personeel van al hun collega-werkgevers (zowel collega-aannemers als onderaannemers) als derden beschouwen. Ook dit zijn immers geen werknemers die bij henzelf in dienst zijn.
Wat zijn de risico’s?
Veel risico’s die voor werknemers van belang zijn, zijn dat ook voor derden. Dit geldt zeker wanneer deze personen de plaats betreden waar de werkzaamheden plaatsvinden. Het kan echter ook het geval zijn als dat niet gebeurt. Denk bijvoorbeeld aan schadelijk geluid of ontploffingsgevaar. Dit kan voor omwonenden net zo goed risico’s opleveren als voor werknemers op de bouwplaats.
Vooral personen die niet rechtstreeks bij de werkzaamheden betrokken zijn hebben vaak geen of minder zicht op de risico’s die zich bij het werk kunnen voordoen. Dit is een reden om in hun geval extra waakzaam te zijn.
Het is onmogelijk om op voorhand alle risico’s op te sommen die bij bouw, onderhoud en beheer ook voor derden van belang zijn. Dit moet juist zorgvuldig per project in kaart worden gebracht. Bij de volgende risico’s is het echter vaak aan de orde:
- Schadelijk geluid dat bij de werkzaamheden ontstaat, vormt zowel op als rondom de bouwplaats een risico.
- Geraakt worden door materieel of vallende voorwerpen is een risico dat van belang is voor iedereen die de bouwplaats betreedt.
- Vallen van hoogte is een risico voor iedereen die steigers of andere hooggelegen werkplekken betreedt.
- Bij graafwerkzaamheden kan iedereen die de werklocatie betreedt in de ontgraving stappen en vallen. Denk bijvoorbeeld aan bewoners en omwonenden die voorbij de ontgraving moeten om hun woningen te bereiken.
- Bij hei- of graafwerkzaamheden kan als gevolg van trillingen of verzakkingen instortingsgevaar optreden bij aangrenzende gebouwen en objecten.
- Tijdens werkzaamheden aan bewoonde woningen kunnen bewoners worden blootgesteld aan onder andere geluid, stof, gevaarlijke stoffen en arbeidsmiddelen.
Welke preventieve maatregelen zijn vereist?
De werkgever die werkzaamheden laat uitvoeren, is verplicht om hierbij doeltreffende maatregelen te nemen om gevaar voor de veiligheid of gezondheid van andere personen dan de eigen werknemers te voorkomen. Omdat volledig voorkomen in de praktijk niet altijd haalbaar zal zijn, ligt het voor de hand om te werk te gaan volgens de volgorde die de wet voorschrijft bij het beschermen van de gezondheid van werknemers. Voor werkgevers zijn dit actiepunten waar zij zelf mee aan de slag moeten. Voor opdrachtgevers zijn het checkpunten waarop zij horen te controleren: hebben alle betrokken werkgevers en zelfstandigen ze goed geregeld?
Voorkomen of beperken bij de bron
- Inventariseer de risico’s voor derden en de te nemen maatregelen, houd hierbij rekening met wijzigingen tijdens de werkzaamheden.
- Voorkom dat niemand zich (volledig) probleemeigenaar voelt van één of meerdere risico’s als bij een project meerdere uitvoerders zijn of worden betrokken. Zorg voor afstemming en goede onderlinge afspraken tussen alle betrokken werkgevers en zelfstandigen.
- Voorkom blootstelling van derden aan schadelijk geluid, stof en gevaarlijke stoffen. Maak bij werkzaamheden in woningen bijvoorbeeld de afspraak om deze uit te voeren als de bewoners niet thuis zijn. Of plaats schermen die geluid voor omwonenden tot een ongevaarlijk niveau beperken.
- Voorkom dat gevaren op de bouwplaats een risico vormen voor derden die niet bij de uitvoering van de werkzaamheden betrokken zijn:
- Beperk voor onbevoegden de toegang tot de bouwplaats zo veel mogelijk door deze met hekwerken te omgeven en deze zoveel mogelijk gesloten te houden.
- Plaats bij alle toegangswegen borden ‘verboden toegang voor onbevoegden, bezoekers melden bij de opzichter’.
- Laat het terrein ’s nachts met camera’s bewaken als dat mogelijk is.
- Sla gevaarlijke stoffen op in ruimten die ’s nachts ook nog afzonderlijk zijn afgesloten.
- Sla ’s nachts ook alle gereedschappen en materialen veilig op en sluit opslagplaatsen, werkloodsen, magazijnen en containers afzonderlijk af.
- Neem bij werkzaamheden aan of in bewoonde woningen de volgende maatregelen:
- Zorg voor antiklimvoorzieningen op steigers.
- Zorg dat onbewaakt materieel ontoegankelijk en spanningsloos is.
- Berg gevaarlijke stoffen veilig op of neem deze mee aan het einde van de werkdag.
Maatregelen voor collectieve bescherming
- Wijs een opzichter aan bij wie alle bezoekers van de bouwlocatie zich moeten melden.
- Zorg dat mensen niet ondoordacht in ontgravingen of openstaande kruipruimtes kunnen stappen, plaats bijvoorbeeld hekken of markeringen om dit te voorkomen.
- Zorg dat materieel dat niet in een afgesloten ruimte kan worden geplaatst ’s nachts en bij werkonderbrekingen zo veilig mogelijk wordt achtergelaten en niet door onbevoegden kan worden gebruikt. Denk bijvoorbeeld aan:
- (Bouw)liften
- Hoogwerkers
- Heftrucks
- Steigers
- Hangsteigers
- Voorkom bij onderhoud en beheer zoveel mogelijk dat derden toegang hebben tot of gebruik kunnen maken van:
- Ladders
- Trappentorens
- Steigers
- Afvalcontainers.
Maatregelen voor individuele bescherming
- Zorg dat incidentele bezoekers van de bouwplaats deze niet zonder ter zake kundige begeleiding betreden.
- Zorg dat derden die bij de werkzaamheden betrokken zijn bij hun eerste bezoek aan de bouwplaats een poortinstructie krijgen met adequate instructie over alle aanwezige risico’s die voor hen van belang zijn.
- Zorg dat bewoners van tevoren geïnformeerd zijn over de aard en risico’s van de werkzaamheden die in of aan de woning worden uitgevoerd.
Persoonlijke beschermingsmiddelen
- Verplicht iedereen die de bouwlocatie betreedt om een helm en waar relevant ook andere beschermingsmiddelen te gebruiken.
Wat zijn nog meer zaken om rekening mee te houden?
Naast schadelijk is er natuurlijk ook nog hinderlijk of overlastgevend geluid. Maak als er geluidsoverlast kan ontstaan afspraken over geluidsbelasting voor de omgeving. Denk hierbij in elk geval aan:
- Aanpassing van de werktijden
- Het instellen van een maximale tijdsduur voor de werkzaamheden
- Aanvullende voorzieningen zoals geluidsschermen.
