Werken met transportmiddelen

Direct naar Hijsen Direct naar Heffen Direct naar Laden en Lossen


Hijsen

Wat zijn de risico’s?

Hijsen is het verplaatsen van vrij hangende lasten. Tijdens veel werkzaamheden op het gebied van bouw, onderhoud en beheer is hier sprake van. Denk bijvoorbeeld aan het verplaatsen van bouwmaterialen met behulp van een hijskraan. Aan dit soort hijswerkzaamheden zijn meerdere risico’s verbonden. De voornaamste zijn:

  • Het vallen van de last
  • Geraakt worden door de hangende last of het hijsgereedschap
  • Het beknellen van handen en andere lichaamsdelen tijdens het aanslaan van de last
  • Het kantelen van (hijs)machines
  • Blootstelling aan Diesel Motor Emissie (DME).

Welke preventieve maatregelen zijn vereist?

Het is belangrijk maatregelen te nemen om risico’s bij hijswerkzaamheden zo veel mogelijk te voorkomen. Dit moet volgens de wet gebeuren in de hieronder aangegeven volgorde. Voor werkgevers zijn dit actiepunten waar zij zelf mee aan de slag moeten. Voor opdrachtgevers zijn het checkpunten waarop zij horen te controleren: hebben alle betrokken werkgevers en zelfstandigen ze goed geregeld?

Voorkomen of beperken bij de bron

  • Onderzoek of hijswerkzaamheden kunnen worden voorkomen door lasten op een andere (veiligere) manier te verplaatsen.
  • Vervang hijskranen met een dieselmotor door exemplaren met een hybridemotor.

Maatregelen voor collectieve bescherming

  • Houd bij de opstelplaats van kranen rekening met:
    • De reikwijdte van de kraan
    • De draagkracht van de bodem
    • De hijsroute
      • Vermijd hoogspanningsmasten
      • Niet over personen
      • Vermijd bewoonde woningen tijdens onderhoud.
    • Eventuele andere kranen.
  • Zorg voor het juiste hijsgereedschap voor de taak.
  • Controleer of het hijsgereedschap in goede staat is en aantoonbaar gekeurd:
    • Elke hijsinrichting hoort te zijn voorzien van een CE-markering.
    • Elke hijsinrichting hoort voor ingebruikname te worden geïnspecteerd en daarna binnen 12 maanden te worden gekeurd.
    • In de hijskraan hoort een bijgewerkt kraanboek aanwezig te zijn met de resultaten van alle jaarlijkse keuringen.
  • Laat hijswerkzaamheden met een bedrijfslastmoment van 10tm of meer alleen uitvoeren door een kraanmachinist met de wettelijk verplichte TCVT-persoonsregistratie voor de betreffende kraanmachine. De machinist moet ook de specifieke instructie van de kraan kennen.
  • Laat de last uitsluitend aanslaan door werknemers die hiervoor specifiek zijn opgeleid (bijvoorbeeld via de cursus aanslaan van lasten).
  • Houd rekening met windsnelheden, vanaf windkracht 7 is hijsen met mobiele kranen niet meer toegestaan.
  • Zorg voor goede communicatie tussen de machinist en degene die de last aanslaat.
  • Zet het gebied waar gehesen wordt af.
  • Stel voor complexe hijswerkzaamheden (meerdere kranen, zwaartepunt dat verschuift, en dergelijke) een hijsplan op.

Maatregelen voor individuele bescherming

  • -

Persoonlijke beschermingsmiddelen

  • Zorg voor de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen (helm, veiligheidshesje, veiligheidsschoenen en eventueel handschoenen).


Wat moet er nog meer gebeuren?

Voorlichting en toezicht
Werknemers kunnen de preventieve maatregelen alleen correct toepassen en respecteren als ze weten wat de risico’s bij hijsen zijn en welke maatregelen ertegen zijn genomen. Hiervoor is voorlichting nodig. Ook is het zaak de kennis regelmatig op te frissen.

Om zeker te stellen dat iedereen zich aan alle maatregelen houdt, moet er ook toezicht zijn. Dit betekent dat leidinggevenden erop letten of iedereen de afspraken naleeft. En dat zij mensen die dit niet doen direct corrigeren.

Wat zijn verder nog zaken om rekening mee te houden?

Het werken met een werkbak of werkplatform aan een hijswerktuig is slechts in uitzonderlijke gevallen toegestaan. Informatie is te vinden in de Leidraad voor het werken met een werkbak of werkplatform van de Nederlandse Arbeidsinspectie.

Heffen


Wat zijn de risico’s?

Heffen is het verplaatsen van geleide lasten, bijvoorbeeld met behulp van een heftruck of een verreiker. Deze werkwijze komt vooral bij nieuwbouw nogal eens voor. Risico’s bij hefwerkzaamheden zijn onder andere:

  • Het vallen van de lading
  • Het kantelen van de heftruck
  • Het aanrijden van personen of objecten
  • Blootstelling aan Diesel Motor Emissie (DME).


Welke preventieve maatregelen zijn vereist?

Het is belangrijk maatregelen te nemen om risico’s bij hefwerkzaamheden zo veel mogelijk te voorkomen. Dit moet volgens de wet gebeuren in de hieronder aangegeven volgorde. Voor werkgevers zijn dit actiepunten waar zij zelf mee aan de slag moeten. Voor opdrachtgevers zijn het checkpunten waarop zij horen te controleren: hebben alle betrokken werkgevers en zelfstandigen ze goed geregeld?

Voorkomen of beperken bij de bron

  • Onderzoek of hefwerkzaamheden kunnen worden voorkomen door lasten op een andere (veiligere) manier te verplaatsen.
  • Onderzoek of de risico’s bij hefwerkzaamheden op de bouwplaats kunnen worden voorkomen door het aanvoeren of verplaatsen van materialen op een andere (veiligere) manier te organiseren. Denk bijvoorbeeld aan heffen buiten de werkuren van andere aanwezigen.
  • Vervang heftrucks met dieselmotor door exemplaren met een elektromotor of aandrijving op LPG.

Maatregelen voor collectieve bescherming

  • Denk (van tevoren) goed na over veilige rijroutes.
  • Probeer waar mogelijk transportroutes en voetgangersroutes van elkaar te scheiden. Voorzie noodzakelijke kruispunten van waarschuwingsmarkeringen.
  • Werk uitsluitend met hef- en reachtrucks die geschikt zijn voor de werksituatie en goed onderhouden en aantoonbaar gekeurd zijn.
  • Werk met akoestische signalering bij het achteruitrijden.
  • Laat hef- en reachtrucks uitsluitend besturen door werknemers die hiervoor aantoonbaar zijn opgeleid.
  • Stel (gedrags)regels op voor het rijden met de heftruck. Neem hierin heldere afspraken op over:
    • Maximumsnelheid
    • Langzamer rijden en toeteren bij bochten en onoverzichtelijke kruisingen
    • Het gebruik van een veiligheidsgordel.

Maatregelen voor individuele bescherming

  • Zorg dat voetgangers goed zichtbaar zijn voor heftruckbestuurders. Werk met veiligheidshesjes.

Persoonlijke beschermingsmiddelen

  • -


Wat moet er nog meer gebeuren?

Voorlichting en toezicht
Werknemers kunnen de preventieve maatregelen alleen correct toepassen en respecteren als ze weten wat de risico’s bij heffen zijn en welke maatregelen ertegen zijn genomen. Hiervoor is voorlichting nodig. Ook is het zaak de kennis regelmatig op te frissen.

Om zeker te stellen dat iedereen zich aan alle maatregelen houdt, moet er ook toezicht plaatsvinden. Dit betekent dat leidinggevenden erop letten of iedereen de afspraken naleeft. En dat zij mensen die dit niet doen direct corrigeren.

Laden en lossen

Wat zijn de risico’s?

Werkzaamheden op het gebied van bouw, onderhoud en beheer vragen vaak om aanvoer van materialen van elders. Vooral op bouwplaatsen wordt om deze reden regelmatig geladen en gelost. De risico’s van laden en lossen zijn onder andere:

  • Het aanrijden van personen of objecten
  • Blootstelling aan Diesel Motor Emissie (DME).


Welke maatregelen zijn vereist?

Het is belangrijk maatregelen te nemen om risico’s bij laden en lossen zo veel mogelijk te voorkomen. Dit moet volgens de wet gebeuren in de hieronder aangegeven volgorde. Voor werkgevers zijn dit actiepunten waar zij zelf mee aan de slag moeten. Voor opdrachtgevers zijn het checkpunten waarop zij horen te controleren: hebben alle betrokken werkgevers en zelfstandigen ze goed geregeld?

Voorkomen of beperken bij de bron

  • Onderzoek of de risico’s bij laad- en loswerkzaamheden op de bouwplaats kunnen worden voorkomen door het aanvoeren van materialen op een andere (veiligere) manier te organiseren. Denk bijvoorbeeld aan laden en lossen buiten de werkuren van andere aanwezigen.
  • Voorkom blootstelling aan DME door vervoermiddelen met een dieselmotor te vervangen door exemplaren met een elektromotor of LPG-motor.
  • Beperk de kans op blootstelling aan DME door laden en lossen aan de buitenrand van het terrein uit te voeren. Vervoer de materialen daarna verder met middelen die worden aangedreven door een elektromotor of LPG-motor.

Maatregelen voor collectieve bescherming

  • Stel voor bouwplaatsen een verkeersplan op waarbij voetgangersroutes zoveel mogelijk worden gescheiden van die voor het overige verkeer. Neem hierin veilige plaatsen voor het laden en lossen en parkeerplaatsen. Voorzie noodzakelijke kruispunten van waarschuwingsmarkeringen.
  • Zorg dat bouwwegen goed overzichtelijk zijn en vrij van oneffenheden en obstakels.
  • Zorg dat transportmiddelen in goede staat van onderhoud te zijn. Autolaadkranen horen elke 12 maanden te worden gekeurd.
  • Schakel dieselmotoren tijdens het laden en lossen zo veel mogelijk uit.
  • Voer uitlaatgassen van dieselmotoren met behulp van een verlengde uitlaat af naar goed geventileerde plaatsen.

Maatregelen voor individuele bescherming

  • Zorg dat voetgangers zichtbaar zijn voor bestuurders van transportvoertuigen door middel van veiligheidshesjes.

Persoonlijke beschermingsmiddelen

  • -


Wat moet er nog meer gebeuren?

Voorlichting en toezicht
Werknemers kunnen de preventieve maatregelen alleen correct toepassen en respecteren als ze weten wat de risico’s bij laden en lossen zijn en welke maatregelen ertegen zijn genomen. Hiervoor is voorlichting nodig. Ook is het zaak de kennis regelmatig op te frissen.

Om zeker te stellen dat iedereen zich aan alle maatregelen houdt, moet er ook toezicht plaatsvinden. Dit betekent dat leidinggevenden erop letten of iedereen de afspraken naleeft. En dat zij mensen die dit niet doen direct corrigeren.

Wat zijn verder nog zaken om rekening mee te houden?

Zie voor meer informatie de arbocatalogi van de Vereniging Verticaal Transport en het Sectorinstituut Transport en Logistiek.

Meer informatie over Diesel Motor Emissie is op deze site te vinden in het onderdeel gevaarlijke stoffen. Ook de Werkinstructie Blootstelling aan dieselmotoremissies van de Nederlandse Arbeidsinspectie biedt waardevolle informatie

Controlepunten werken met transportmiddelen: is de aanpak afdoende?

Wil of moet je zekerstellen dat een aanpak voor transport effectief is en aan de wettelijke voorschriften voldoet? Check deze dan op de volgende punten:

  • Is er aandacht voor alle aspecten van transport: hijsen, heffen en laden & lossen?
  • Worden de juiste preventieve maatregelen genomen, en gebeurt dit in de volgorde die de wet voorschrijft?
  • Zijn de machines en middelen in goede staat en aantoonbaar gekeurd?
  • Beschikken chauffeurs, kraanmachinisten en werknemers die hijslasten aanslaan over de vereiste opleidingen en certificaten?
  • Zijn alle betrokkenen voorgelicht over de risico’s en te nemen maatregelen?
  • Is er toezicht op het veilig uitvoeren van de werkzaamheden omtrent hijsen, heffen en laden & lossen?

Deze controlepunten zijn ook opgenomen in de Centrale Checklist Werkplekinspectie voor bouw, onderhoud en beheer. Hiermee controleer je systematisch of aan álle risico’s passende maatregelen zijn gekoppeld.

Download Centrale Checklist Werkplekinspectie

Disclaimer

De webpagina's in de Arbo Portal bevatten algemene informatie over de Arbowetgeving en zijn bedoeld ter ondersteuning van bewustwording en kennisdeling. Ze bieden geen juridisch advies. De inhoud is zorgvuldig samengesteld, maar we kunnen niet garanderen dat deze volledig, up-to-date of toepasbaar is op elke specifieke situatie. Gebruik ervan is op eigen risico. Voor professioneel advies of bij twijfel over de toepassing van wet- en regelgeving, raden we aan contact op te nemen met een juridisch specialist. Wij aanvaarden geen aansprakelijkheid voor schade die voortvloeit uit het gebruik van deze informatie.